Khantivádi Játaka De leer van geduld Játaka 313

Wie was de Boeddha ?

In de Boeddhistische training (sikkha) nemen twee groepen een vooraanstaande plaats in: de groep van de 5 hindernissen (panca nivarana) die overwonnen moet worden, en de groep van de 7 factoren van verlichting (sambojjhanga of bojjhanga) die ontwikkelt moet worden. Later we beide groepen eens nader gaan bekijken.

Er zijn vijf hindernissen (panca nivarana) die onze geestelijke ontwikkeling, dus de weg naar bevrijding, ernstig blokkeren. Wanneer deze hindernissen aanwezig zijn, kunnen wij geen "begin-concentratie" of "toegang-concentratie" (upacarasamadhi) en "verworven concentratie" (appana-samadhi) verwerven, en zullen we onbekwaam zijn de waarheid te ontdekken omdat zij de deur naar ware vrijheid sluiten.Devijf hindernissen zijn: 1. zinnelijk verlangen (kamacchanda), 2. kwade wil (vyapada), 3. luiheid en traagheid (thina-middha), 4. rusteloosheid en bezorgdheid (uddhacca-kukkucca), 5. sceptische twijfel (vicikiccha). Om de Vijf Hindernissen te overwinnen, zie jhananga.

Zintuiglijke verlanggens nemen de belangrijkste positie in omtrent de geestelijke slaap. Zintuiglijke verlangens, zinnelijke verlangens, begeerte, hartstocht, dorst, snakken, hunkeren. Dit zijn verschillende uitdrukkingen die allemaal hetzelfde vuur uitdrukken : het vuur van hartstocht, de zintuiglijke hartstochten die steeds op jacht zijn naar bevrediging. We hebben zes zintuigen: de ogen, de oren, de neus, de tong, het voelen (met het lichaam) en niet te vergeten, het denken. De hindernis van zintuiglijk verlangen houdt ook de honger naar hartstochten als afgunst, jaloezie, bezitsdrang, trots, arrogantie en verwaandheid in.

De aanwezigheid van zintuiglijke verlangens zorgt voortdurend voor problemen, conflicten, voor strijd, omdat mensen ze voortdurend trachten te bevredigen, dan weer hier, dan weer daar. Door deze intense hunkering ontstraat groot lijden, verdriet en frustratie omdat hetgeen dat verkregen is ooit weer eens voorbij moet gaan vanwege de onbestendigheid die het leven eigen is. Bovendien impliceert hartstocht ook afkeer; je kunt je moeilijk openstellen voor iets dat de zintuigen niet streelt. Zo blijf je onwetend van het onbekende en kan de realiteit weleens anders zijn dan je denkt dat die is. Hartstocht vernauwt en beperkt de geest en daarom zullen er voortdurend conflicten zijn.

Zintuiglijke verlangens worden ingevuld door persoonlijke voorkeuren. Het werk van "ik" .Als je kijkt, luistert etc. met verwachtingen, met verlangens, dan zul je niet helder kunnen begrijpen wat er zich werkelijk voordoet. Dan begrijp je dingen heel anders. Voldoet hetgeen je ziet niet aan je verwachtingen, dan raak je teleurgesteld of depressief. Wanneer onze zintuigen dingen ontmoeten die onze persoonlijke voorkeur niet hebben, dan krijgen we er een onaangenaam gevoel bij. Wanneer ze onze voorkeur wel hebben, ontstaat er een aangenaam gevoel. Zijn we zonder voor en tegens, dan zal er een neutraal gevoel zijn oftewel gelijkmoedigheid.

Het voortdurend jacht maken op zintuiglijke pleziertjes lijkt op iemand die zijn dorst probeert te lessen met zeewater. Hij blijft maar door drinken maar zijn dorst zal nooit worden gelest; integendeel, de dorst wordt alleen maar groter. En net zo komt er aan begeerte geen einde. Menselijke hartstochten zijn onverzadigbaar!

Zintuiglijke verlangens willen steeds ergens naar toe waardoor de les van het leven steeds wordt gemist, ze willen steeds ergens omheen in plaats van er doorheen. Het is de meest ernstige barricade om dingen echt goed te kunnen begrijpen. Onbegrip houdt alle vormen van deugdzaamheid tegen, terwijl een diep begrip de ontwaking is tot realiteit. Zintuiglijke hartstochten houden je in diepe onwetendheid, in een diepe geestelijke slaap, daarom zei de Boeddha: '' Tanhaya mulam kanatha ", (graaf de wortel van begeerte op).

Het vuur van zintuiglijke begeerte zal net zolang blijven branden totdat je de holheid van dingen diep in je hart realiseert. In wijsheid kijk je net zo makkelijk door alle dingen heen zoals een scherpe pijl door een zeepbel schiet. Als het vuur van hartstocht dooft, dooft daarmee de jacht naar zintuiglijke genoegens omdat je pas dan de nutteloosheid ervan zult inzien.

Kwade wil is een andere hindernis om geestelijk te groeien. Kwade wil valt onder de categorie "haat" want ook een lichte vorm van kwade wil kan uitlopen tot zuivere haat of boosaardigheid . Een klein vuurtje kan uitlopen tot een grote bosbrand.

Kwade wil is een ernstige barriere om geestelijk goed te functioneren want het is de tegenstelling van goodwill, vriendelijkheid, bescheidenhied, welwillendheid, mededogen etc. Kwade wil werkt verdeeldheid in de hand, zowel in de zin van je eigen geestestoestand als met betrekkig tot anderen. Het werkt een kalme en evenwichtige geestestoestand ernstig tegen en daarom is kwade wil een belemmering voor de groei van wijsheid. Kwa de wel vervormt je visie en verhindert de geest de waarheid in welke situatie dan ook te ontdekken zodat er van begrip geen sprake is. Begrip is sterk afhankelijk van de beheersing van je geest, die vrij van boosheid en opwinding moet zijn. Het wordt tegengegaan door je te oefenen in liefdevolle vriendelijkheid en mededogen waardoor de geest rustig en buigzaam wordt. Het zijn onmisbare aspecten in de training tot volledige ontwaking.

Luiheid en traagheid houden verband met starheid van geest, depressie en indolentie. Wanneer de geest star en willoos wordt, is het heel moeilijk helderheid van geest te verkrijgen. Het kan je erg ontmoedigen waardoorje overal tegenop gaat zien. Wie lui van geest is en niet verstandig nadenkt over de essentiele dingen van het leven, zal nooit een juiste kijk op bepaalde zaken krijgen. Iemand die op die manier onnadenkend door het leven gaat, moet geen geluk verwachten.

Door zintuiglijke verlangens denken mensen aan dingen waar ze niet aan zouden moeten denken, dus wordt er niet nagedacht waar men wel overna zou moeten denken. Luiheid of traagheid van geest, verzwakken de aandacht en het vermogen tot nadenken. Deze geestelijke verdoving of slaperigheid, leidt tot dagdromen.

Rusteloosheid en zorgelijkheid verontrusten de geest en werken de ontwikkeling van kalmte en inzicht tegen. Een rusteloze geest neigt ertoe zich zorgen te maken en deze vicieuze cirkel kan alleen doorbroken worden door de aanwezigheid van de hindernis te onderkennen, deze opmerkzaam te observeren en na te denken over het geringe belang daarmee door te gaan.

Rusteloosheid en zorgelijkheid nemen bezit van je geest wanneer de gemoedsrust verdwenen is. De remedie is om te leren je niet druk te maken, want het is weggegooide tijd voor wat betreft de geestelijke ontwikkeling. Het beste antwoord is, te bedenken hoe je de zaak weer in het reine kunt brengen.

Door je druk te maken over iets, zal je rusteloosheid juist alleen maar uitbereiden. Enerzijds doordat je er zelf voor kiest die weg te begaan. Anderzijds word je onrustiger omdat moeilijke situaties niet oplossen door je druk te maken.

Met het zorgvuldig verwijderen van de hindernis kun je je aandacht weer bepalen tot het onderwerp zodat kostbare energie niet onnodig wegvloeit. Succes op welk gebied van het leven dan ook komt nooit door getob, maar door op te letten wat je wel en wat je niet moet doen.

Twijfel ontstaat meestal bij het ontbreken van kennis of door gebrek aan informatie. Zodra je iets inziet en begrijpt verdwijnt twijfel volledig. In geloofskwesties is het mogelijk dat een Boeddhist twijfel kent ten aanzien van zijn geloofsovertuiging, van het pad dat de Boeddha onderwezen heeft en het volbrengen ervan, van vroegere levens of ten aanzien van wat dan ook. Maar omdat het een pad is dat universele waarheden omvat die levensvatbaar zijn (het lijden, de oorzaak van lijden, de opheffing van lijden en het pad dat leidt naar de opheffing van lijden), behelst twijfel hier alle dingen in het algemeen.

Het is goed om te beginnen met twijfels of voorbehoud want die aanvankelijke twijfel werkt als een uitdaging voor een onderzoekende geest. Een dergelijke twijfel is een aanmoediging voor het onderzoeken van de feiten en een speuren naar de achterliggende waarheid. De Boeddha moedigde altijd een diepgaand onderzoek aan want hij zat niet te wachten op een stel volgelingen die hem blindelings zouden volgen. Wanneer je de werkelijkheid door eigen onderzoek ontwaart, wordt de twijfel volledig weggenomen. Een gezonde scepsis is dus nuttig.

Aan de andere kant impliceert sceptische twijfel een ongegrond vooroordeel dat onderzoek tegenhoudt, een vorm van twijfel die niet wil weten. Als deze toestand sterk aanwezig is, kan men weinig doen totdat de onbestendigheid die het leven eigen is voor de onvermijdelijke veranderingen zorgt en er zich opnieuw een gelegenheid voordoet.

De factoren van verlichting (sambojjhanga of bojjhanga), hebben betrekking op de condities die een persoon in zijn streven naar verlichting dient te volgen. Het zijn er zeven: 1. indachtigheid (sati sambojjhanga), 2. onderzoek naar waarheid (dhamma vicaya sambojjhanga), 3. energie (viriya sambojjhanga), 4. vreugde (piti sambojjhanga), 5. kalmte (passaddhi sambojjhanga), 6. concentratie (samadhi sambojjhanga), 7. gelijkmoedigheid (upekkha sambojjhanga).

Deze zeven condities, beginnende met sati, zijn fases die geleidelijk aan in iemand ontstaan die naar verlichting streeft. Ze worden bij de satipatthana methode beschouwd als zijnde essentieel om ieder dag te cultiveren en te ontwikkelen, aangezien ze de weg naar het laatste doel vergemakkelijken. Zelfs gedeeltelijke ontwikkeling hiervan brengt harmonie in het dagelijkse leven en langzamerhand zal men zich minder verward voelen en minder in beslag worden genomen door de wisselvalligheden van een eeuwig veranderende en bedrieglijke wereld. Deze zeven kwaliteiten zijn bij elkaar gegroepeerd als "verlichtingsfactoren" omdat zij naar verlichting voeren en zij samen de verlichting vormen. De factoren zijn onderling met elkaar verbonden. Het is daarom moeilijk om ze apart te beschrijven.

Wilt u meer informatie over Theravada Boeddhisme, neemt u dan gerust eens contact met mij op. Mijn telefoonnummer is: (073) 532 44 59. 's Morgens ben ik meestal thuis.